Kategori: Müellifler

Müellif: Ömer Nasuhi Bilmen

Dergi: İslâm

Tarih: Haziran 1961

  

اِلْتَمِسُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ

 

Kadir Gecesi’ni, Ramazan-ı Şerîf’in yirmi yedinci gecesinde arayınız.

 

İzah: Mübarek Kadir Gecesi, en kuvvetli bulunan rivayetlere göre Ramazan-ı Şerîf’in yirmi yedinci gecesine müsadiftir. Bunun kat’î surette bildirilmesi, bu gecenin füyûzâtına nâiliyet için Ramazan-ı Şerîf’in her gecesinde müteyakkız bulunmak, bunları elden geldiği kadar ibadet ve taatle geçirmek hikmetine mübtenidir.

 

Kadir gecesi, pek kutsi bir zamandır. Çünkü bu gecede Kur’an-ı Azîmuşşân taraf-ı ilâhîden sema-yı dünyaya indirilmiştir. Veya bu geceden itibaren Resulü Ekrem’e âyet âyet, sûre sûre indirilerek yirmi üç senede hitama ermiştir. Kadir gecesinde birçok melekler yer yüzüne inerler, bu gecenin füyûzâtından müstefîd olurlar, Müslümanlara selâm verirler, onları tebrik ederler, Müslümanların hallerine, ibadetlerine muttali olurlar.

 

Binaenaleyh Leyle-i Kadir’in şerefi pek büyüktür. Bu mübarek gecede yapılacak ibadetlerin sevabı pek çoktur. Artık bu geceye nâiliyet büyük bir nimettir. Bu ulvi geceyi gafletle, ma’siyyetle geçirmekten son derece sakınmalıdır.

 

Rivayet olunuyor ki: Kadir gecesinde bütün müminler hakkında mağfiret-i ilâhiyye tecelli eder, yalnız şu dört sınıf halk bu geceden müstefit olmazlar: 

Birinci sınıf, içkiye müptelâ olanlardır. Malûm olduğu üzere İslam dini müskiratın zararlarını, bildirerek Müslümanları bin üç yüz şu kadar seneden beri bu kötü alışkanlıktan menetmekte bulunmuştur. Cemiyetimizin felah ve salahı bundan kaçınmakla kaimdir.

 

Ne kadar teessüfe şayandır ki, mukaddes dinimiz, mahza bizim felah ve necatımız için bizleri şiddetle müskirattan menedip dururken Müslümanlar arasında halâ işrete müptelâ olanlar bulunuyor. Bu yüzden nice servetler, sıhhatler heder oluyor, nice aileler mağdur, perişan bir halde kalıyor. Din-i İslam’da her sarhoşluk veren şey hamrdır, şaraptır. Binaenaleyh bunların hepsi de haramdır. Artık bu muzır itiyadı bir gün evvel terk etmelidir.

 

İkinci sınıf: Anaya, babaya asi olanlardır. Malumdur ki, ebeveynin hakları pek büyüktür. Hayatımıza vesile olan onlardır. Bizleri en zayıf, en ziyade yardıma muhtaç zamanımızda besleyen, koruyan onlardır. Artık nasıl olurda şimdi biz onlara haksız yere muhalefet eder, onların hatırlarını kıracak tarzda hareket ederiz. Hayfa ki zamanımızda umumî ahlâk bozulmuş, aile hayatı intizamını kaybetmiş; analarının, babalarının haklarına riayet edenler azalmıştır. Bir zatın dediği gibi :

 

Duhterân raheme bâ ceng-ü cedel bâ mâder

Püserânzâ heme bedhâh-ı peder mî bînem

 

Evet. Zamanımızda bütün kızlar valideleriyle cengü cidal edip duruyorlar. Erkek çocukları da umumen babaları hakkında bedhah bir halde gördüm.

 

İşte böyle bir hal pek fenadır, ahlâka muhaliftir. Muaşeret usulüne aykırıdır. İslam terbiyesine münafidir, Binaenaleyh böyle bir hareketten son derece sakınmalıdır.

 

Üçüncü sınıf Kat-ı rahim edenlerdir. Yani; akrabanın hukukuna riayet etmeyen, onları arayıp sormayan kimselerdir. İnsanlar cemiyet halinde yaşarlar, aralarında teavün ve tenâsur cereyan eder. Bir içtimaî heyetin en evvel teşekkül eden kısmı ise aileden, akrabadan ibarettir. Bunların aralarında muhabbet ve müveddet bulunmazsa, bunların aralarında müzaheret ve muavenet asârı görülmezse artık birbirine bigâne olan sair efrat arasında bu gibi insanî, ahlâkî vazifelerden nasıl eser görülebilir? Ne yazık ki zamanımızda birçok kimseler bu karabet hukukuna lâyık-ı veçhile riayet etmiyorlar kariplerinin meserretlerine, kederlerine ortak olmuyorlar, birbirlerini arayıp sormuyorlar, yalnız kendi şahsî menfaatlerine, kendi zevk ve safalarına bakıyorlar. Bütün bu haller, İslamiyet’in telkin ettiği yüksek duygulardan mahrumiyetin neticesidir.

 

Dördüncü sınıf: Din kardeşleriyle üç günden ziyade dargın olup görüşmeyenlerdir. Malûm olduğu üzere Müslümanların arasında zevali gayr-ı kabil bir din kardeşliği vardır. Bütün Müslümanlar birbirini sevmek ve birbirleri ile güzel görüşmek ile memurdurlar. İnsan, beşeriyet hissi ile din kardeşinden bir fena muameleye maruz kalabilir. Fakat bu hâl onun kalbinde buğz ve düşmanlık hissi bırakmamalıdır. Bu yüzden aradaki muhabbet ve müveddet kesilmemelidir. Böyle bir hâl vukuunda af ve ihsan ile mukabelede bulunmalıdır. Asıl insaniyet bu şekilde tecelli eder. Asıl İslam terbiyesi bu suretle tezahür eyler. İslam cemiyetinin birliği, saadeti, büyük bir kuvvet ve sükûna nâiliyeti ancak bu suretle temin olunabilir.

Müellif : Ömer Nasuhi Bilmen

Dergi : Sebilürreşad 

Tarih : Cemaziyelevvel 1376 (Aralık 1956)

Yazı sahibi diyor ki:

“Cevapta her insanın ruhu bedenden evvel yaratılmıştır” deniliyor. Bu nazariye ruhun kadîm olduğuna kâil olan Eflatun’un mezhebidir. İslam akidesi ise Allah’tan başka kadîm tanımaz. Ruhun bedenden evvel yaratılışı ile kadim olması arasındaki münasebeti arz edeyim:

“Ruh bedenden evvel mevcut olunca mücerret olur. Zaman ise, gayr-ı karri’z-zât bir kemm-i muttasıl olup bütün cüzleri yani, ânât-ı müsavidir. Cüzler müsâvî olunca bir saniye evvel mevcut olmakla bir milyon sene evvel mevcut olmak arasında fark olmaz. Çünkü müsâvî bir cüzün âhar müsâvî cüz üzerine tercih sebebi yoktur. Bu sebepledir ki hukemâ mücerredâtın kıdemine kâildirler. 

Buna karşı cevapta:  Müreccih fail-i muhtâr olan Cenâb-ı Hakk’tır denilecek olursa kabul ederim. Fakat Kur’an’da buna dair ne bir sarahat, ne de bir işaret yoktur. Resulü Ekrem (sav) Efendimizin “Âdem halk olmadan ben vardım” şeklindeki kelamı sahih ise (Çünkü Buhârî ve Müslim’de yoktur) ilm-i ilâhide mevcûdiyetiyle tevil olunur. 

 

---

 

Biz de deriz ki:

Evvela: Zaman hakkındaki bu ifade ilm-i kelâm bakımından doğru değildir. Zamanın öyle bir kemm-i muttasıl olduğuna bir kısım feylosoflar kâil olmuşlardır. Mütekellimlere göre ise zaman bir emr-i itibaridir. Kendisi bir malum mütereddittir ki onunla meçhul müphem diğer bir müteceddit taayyun eder. Bir şahsın güneş doğduğu zamanda geldiğini tayin gibi. 

Sâniyen: Bizim bu husustaki cevabımız sarihtir. Buna karşı öyle bir mütalaaya pek ihtiyaç olmasa gerektir. Mademki ‘’Her insanın ruhu bedeninden evvel yaratılmıştır.’’ demiş bulunuyoruz, o halde ruhların hâdis olup kadîm bulunmadığını tasrih etmiş oluyoruz. Bir şey hem yaratılsın hem de kadîm olsun, o olamaz. Yaratılan şey, yok iken var edilen şey demektir. Yok iken bilahare var edilen bir şey ise kadîm olur mu?  

Hukemâdan bir kısmı mücerredâtın kadîm olduğuna kâil olabilir. Fakat biz Müslümanlar Allah Teâlâ’dan başka kadîm bulunmadığını yakînen biliriz. Ruhlarımızın sonradan yaratılmış olduğunu itiraf ediyoruz. Cenâb-ı Allah kadîm olmamak üzere mücerredât denilen şeyleri yaratmaya kadir değil midir? Amenna kadirdir, o halde ruhların mücerredâttan olduğuna kail olmakta dinen bir mahsur yoktur. Nitekim pek büyük mütefekkir İslam alimlerinden bir nice zâtların buna kail olduklarını yukarıda yazmış bulunuyoruz.  

Sâlisen: Ruhların cesetlerden bir müddet evvel yaratılmış olduğu sabit olmasa bile bunun imkân-ı vukuunu inkar asla kâbil olamaz. Madem ki ruhlar cesetlerden sonra da duracaktır, birer müstakil varlığa maliktir, o halde cesetlerden bir müddet evvel yaratılmış olmaları neden mümkün olmasın? Bundan dolayı kadîm olmaları neden lazım gelsin. Hz. Âdem bizden binlerce sene evvel yaratılmıştır. Şimdi ona Cenâb-ı Hakk gibi kadim mi? diyeceğiz. Melekler ise Hz. Adem’den de evvel yaratılmışlardır. Onlarda birer nev-i ruhi alidir, ruh-i kutsîdir. Şimdi onları da bu mukaddem yaratıldıklarından dolayı zât-ı bârî gibi haşa kadîm mi tanıyacağız?

Râbian: Ruhların cesetlerden evvel yaratıldığına dair Kur’an-ı Mübîn’de bir sarahat, bir işaret bulunmadığı takdirde bunu katiyen inkar lazım gelmez. Bir nice hakikatler de vardır ki ehâdis-i şerîfe ile ve sair şer’i deliller ile sabit bulunmuştur. 

Mamafih Kur’an ı Kerim’de ruhların daha evvel yaratılmış olduğuna bazı işaretler vardır. Bunları müfessirler göstermektedirler. Allah Teâlâ hazretleri Âdem aleyhisselamın cesedini yarattıktan sonra ona ruh nefh buyurduğunu bildiriyor. Demek ki ruh başka ceset de başkadır, nefh-i ruh ise ruhun cesede taallukunu gösterir. Ve ruhun cesetten evvel mevcut olduğuna da işareti haiz bulunur. Yoksa ceset ile beraber yaratılmış olduğunu göstermez.  

‘’E lestü bi-rabbiküm‘’ emri de bazı müfessirlerin tercihlerine göre yine vaktiyle ruhlara ait bulunmuştur. Hatta Fahr-ı Râzî diyor ki bu ayetle üçüncü bir kavil daha vardır ki o da ervâh-ı beşeriyenin bedenlerden evvel mevcut olmasıdır. Çünkü Hakk Teâlâ’nın vücudunu, rububiyetini ikrar etmeleri, onların ferasetleri, hakikatleri levazımındadır. (Tefsir-i Kebir) 

Filhakika ruhlar bedenlerden evvel mevcut olmasa idiler böyle bir ikrarda nasıl bulunabilirlerdi? Vakıa bunu temsîlât kabilinden sayanlar vardır. Fakat bunlar aynı zamanda bunun bir hakikat olabilmesini de mu’terif bulunmaktadırlar. Zaten bir şey Kudretullaha nazaran kâbil ve sarahaten mezkûr olunca onu temsil kabilinden saymak zaittir. 

Hâmisen: Bir kısım ehâdis-i şerîfede ruhların cesetlerden mukaddem olduğunu haber vermektedir. Bunlar haddizatında mütevatir olmasalar da müteaddit oldukları için birbirini teyit etmektedir. Ve kendilerini tasdik etmek dinen, ilmen bir mahzuru muhtevi bulunmamaktadır. Ezcümle bir hadis-i şerîfte “Allah Teâlâ’nın ruhları cesetlerden iki bin yıl evvel yaratmış olduğu” beyan buyurulmuştur. 

Diğer bir hadis-i şerîfte de “Ruhların birer toplanmış zümreler” olduğu bildirilmiştir. Bu hadis-i şerîfi İmam Buhârî ile İmam Müslim, Hazreti Aişe validemizden bi’l-vâsıta nakletmiş ve bununla ruhların bedenlerden mukaddem yaratılmış olduğuna istidlal olunmuştur. 

Diğer bir hadis-i nebevide de “Ben Peygamberlerin hilkaten evveliyim” buyurulmuştur. Bu da Peygamber Efendimizin mübarek ruhunun diğer ruhlardan evvel yaratılmış olduğunu göstermektedir. Çünkü cism-i saadetlerinin diğer bütün peygamberlerden sonra yaratılmış olduğu malumdur. 

“Bu hadis sahih ise ilm-i ilâhîde mevcudiyeti ile tevil olunur” denilmesi ise büyük bir zühul eseridir veya maksadı ifade etmeyecek bir tarzda yazılmış bulunmaktadır. Çünkü ilm-i ilahide tekaddüm, teehhür mutasavver değildir. Cenabı Hakk’ın ilminde evvela Hazreti Muhammed, sonra da sair peygamberler mi husule gelmiştir? Haşa, biz buna kail olamayız. İlm-i ilâhî ezelidir. Allah Teala bütün mükevvenatı bu ezeli ilmiyle bilmiştir ve bilmektedir. Artık bir şeye ait olan ilmi diğer bir şeye ait olan ilminden mukaddem veya muahhar olamaz. Buna kâil olmak, Cenabı Hakk’a cehalet isnadı kabilindendir. Demek ki bir zamanda bilmediği bir şeyi muahhar bir zamanda bilmiş haşa Şân-ı ilâhîyi böyle bir isnattan tenzih ederiz. 

Şunu da ilave edelim ki -lehu’l-hamd- müteaddit, makbul hadis kitaplarımız vardır. Sahih-i Buhârî ile Sahih-i Müslim de bunlardandır. Artık bir hadis-i şerif Buhârî ile Müslim’de bulunamazsa kıymetini kaybetmiş olmaz. Diğer muteber hadis kitaplarında bulunmuş ve diğer hadisler ile teeyyüt etmiş olabilir. Binaenaleyh bir hadisi şerif hakkında “Çünkü Buhari ve Müslim’de yoktur.” diyerek onu şüpheli göstermek doğru olamaz. Zaten böyle bir iki hadis kitabı bütün ehâdis-i şerîfeyi câmî bulunamaz. 

Sâdisen: Şunu da arz edelim ki, ruhların cesetlerden mukaddem yaratılmış olduğuna hemen hemen bütün ulema-yı din kâildirler. el-Metâlibü’l-Kudsiyye’de deniliyor ki, ruhların cesetlerden evvel yaratılıp yaratılmadığında ihtilaf vardır. Cumhur-u mütekellimîne göre ruhlar cesetlerden evvel yaratılmıştır. Buna Muhammed b. Nasr el-Mervezî, Ebu Muhammed b. Hazm ve ulemadan daha birçok zatlar kâildirler. Hatta İbn-i Hazm bu hususta “icma” mevcut olduğunu da hikaye etmiştir. 

Link: https://katalog.idp.org.tr/pdf/5457/9738

Müellif : Ömer Nasuhi Bilmen 

Dergi : Sebilürreşad

Tarih : Cemaziyelevvel 1376 (Aralık 1956)

Ruh Hakkında Bir Mübahese – I 

İslam ilimlerine dâir bir çok kıymetli eserler vücuda getiren, bilhassa Fıkıh hakkında muazzam bir kamus telif eden İstanbul müftüsü efâdıl-ı ulemadan Ömer Nasuhi Efendi hazretleri, bir Amerikan alimi tarafından sorulan dini suallara verdiği ilmi cevapların ruha dair yedinci fıkrası hakkında muhterem okuyucularımızdan Uşak’ta Avukat Hami Sunay tarafından 231’inci nüshamızda bazı mütalaat beyan edilmişti. Muhterem üstad, bu yazıya fıkra fıkra cevap vermişlerdir. Cevap uzun olduğu için bir kaç nüsha devam edecektir. Bu vesileyle Ruh hakkında bir çok faideli malumat verilmiş bulunmaktadır ki kârîlerimizin bunları büyük bir ehemmiyet ve alâka ile takip edecekleri tabiidir.

---

Sebilürreşadın 231 sayısındaki ruha dair bir yazıya cevaptır : 

1

Yazı sahibi diyor ki : 

  “Sebilürreşadın 228.sayısının ikinci sahifesinde yedinci sualin cevabında : “Ruh bir cism-i latiftir veya bir cevher-i mücerreddir. Her insanın ruhu kendi bedeninden evvel yaratılmıştır” deniliyor. Bu cevap zahiren hoş görünür. Fakat ilm-i kelâm noktasından çok tehlikelidir.”

 

Biz de deriz ki : 

Bu cevapta hiçbir tehlike yoktur. Bizim bu suretle cevap vermemiz, kendi kuruntumuz kendi indî mülahazamız eseri değildir. Biz bu cevabı tamamen ilm-i kelâmda tasrih ve tercih edilmiş olan beyanata, ilmi delillere dayanarak yazmış, nakletmiş bulunuyoruz. Nitekim aşağıdaki yazılarımızla bunu ispat edeceğiz. 

 

2

Yazı sahibi diyor ki : 

  “Ruh Kur’anda Allah’ın emrinden ibarettir, buyrulduktan sonra bir din âlimi bunu tayinle “cism-i latiftir” diye ihtimal ile de olsa tayin doğru olmaz. Bu sebepledir ki, İmam-ı Âzam Efendimiz “Bilmem” cevabını vermiştir.”

 

 Biz de deriz ki : 

Kur’an-ı Mübinde: “Ruh Rabbimin emrindedir.” buyurulmuştur. Bunun manası “Ruh Allah’ın emrinden ibarettir” demek değildir. Çünki Emr-i ilâhî başka, o emir ile vücuda gelen şey de başkadır. Ruh, bir mahluktur Allah Teâla’nın emri ise zat-i uluhiyetiyle kaim olduğundan böyle mahlukiyetle muttasıf olamaz. Tefsirlerde buna dair bir çok izahat vardır. Ezcümle deniliyor ki : Bu emirden murat, fiil-i ilâhîdir. Yani : Ruh, Allah teâlanın fiiliyle, yaratmasıyla vücuda gelmiştir. 

Fahr-i Razi Hazretleri Tefsir-i Kebirinde diyor ki “Emir lafzı bazen fiil manasına gelir. -Kulirruhu min emri rabbî- demek “min fiil-i Rabbî” demektir.” Bu cevap delalet ediyor ki : Müşrikler, Hazret-i Peygambere Ruh kadim midir, hâdis midir? diye sormuşlar, ona cevaben: “Hayır. Ruh hâdistir, ancak Allah Teâla’nın fiiliyle, tekvin ve icadıyla husule gelmiştir” diye cevap verilmiştir.

Velhasıl: Mademki ruh bir mahluktur, o halde ruh, emr-i ilâhî ile vücuda gelmiş bir hâdisten ibarettir. Bu halde ruh Hâşâ Allah’tan bir cüz değildir. Hâşâ Allah Teâla gibi kadim değildir. Belki Allah’ımızın kudretiyle vücuda gelmiş olan âlemlerden bir cüzdür. 

Ezcümle Akaid-i Nesefiyye haşiyesinde deniliyor ki : “Allah Teâla’dan başka olan mütecanis mevcudattan her birine Âlem deniliyor. Âlem-i tabiat, âlem-i nefis, âlem-i akil gibi.”

Binaenaleyh ruhlar da bir âlem demek olduğundan ya cisimdirler ya cevherdirler veya arazdırlar. Ruhun bizzat kaim bir varlığa mali olduğu sabit bulunduğundan ona araz denilemez. O halde ruh, ya cisimdir veya cevherdir. Bu ikiden hâlî olamaz. Fakat bunlardan birini kat’î surette tayin etmek bizim için mümkün değildir. Şu kadar var ki, ruh âlemden bir cüz olduğundan eşyadan madud, bu cihetle mümkün mertebe insanlarca da malum bulunmuş olur. Nitekim ilm-i kelâmda : “Eşyanın hakikatleri sabit, onlara vukuf ise mütehakkiktir.” denilmiştir. Maahâzâ ruhun künhüne, mahiyetine bihakkın vukuf beşeriyet için kâbil değildir, bunu yalnız Cenab-ı Hak bilir” denildiği de malumdur. Fakat bundan maksat, ruhun tamamen künhünü, hakikatini, bütün hasayisini bilmenin zat-ı uluhiyyete mahsus olduğunu beyandır. Yoksa ruhun hiçbir vech ile bilinemeyeceğini beyan değildir. Nitekim bir çok tefsirlerde, ilm-i kelâma ait kitaplarda ruha dair bir hayli malumat vardır. Bu eserlerde ruhların birer cism-i latif veya birer cevher-i mücerret olduğunda kâil olan bir çok zevatın isimleri mukayyet bulunmaktadır. 

Ezcümle Tefsir-i Kebir’de şöyle yazılıdır “Denilmiştir ki ruhlar nuranî, semavî, latifetü’l-cevher, güneşin ziyası tabiatını haiz ecsamdan ibarettir. Ruh, tehallülü, tebeddülü, teferruku kabul etmez. Bu söz, kavî ve şerif bir mezheptir. Bunda teemmül vaciptir. Çünki bu, ahvali hayat hakkında kütüb-i ilâhiyyede vârid beyanata şiddetle mutabıktır.” Diğer bir kısım zevata göre de ruh, ecsam cinsinden olmayan bir cevherdir. Belki o bir kudsî cevher-i mücerrettir. Bil ki, bir çok ârif, mükaşefe ve müşahede ehli olan zatlar bu kavil üzerine ısrar etmiş, bu mezhebe cezmen kâil olmuşlardır. (Tefsir-i Kebir)

İmam-ı Âzam hazretlerinin “Bilmiyorum.” dediği kat’iyyen sabit değildir. Fakat sabit olsa da o zatın bilmiyorum demesi, ruha cisim veya cevher ıtlak edilmesinin memnuiyyetine delalet etmez. Bu ifadesi ruhun künhüne, bütün evsafına müttali’ olmadığını bir itiraftan ibaret olabilir. Nitekim birçok müctehidler, bahusus İmam Malik hazretleri kendilerine sorulan bir kısım meseleler hakkında “Lâ Edrî.” buyurmuşlardır. Bu söz, o meselelerin haddi zatinde kabil-i idrak olmadığını göstermez. Öyle olsaydı “Lâ Yüdrâ = Bilinmez” demek lazım gelirdi. Velhasıl, eğer ruhun bilinmesi asla kabil olmasa idi bir çok Eâzım-ı Ümmet ruh hakkında bir çok beyanatta bulunmazlardı, ruhiyat, ilm-u nef nâmiyle bir ilim tedvin edilmiş olmazdı. 

İstanbul Müftüsü Ömer Nasuhi Bilmen

 

Müellif: Ömer Nasuhi Bilmen

Dergi : Sebilürreşad

Sayı: 168

Tarih: Mart 1954

 

İnsanları Selâmete Ulaştıran Hristiyanlık Değil, Ancak Müslümanlıktır

Nasraniyetin esası:

Nasraniyet, esasen tevhîd-i ilâhî üzerine müesses hakikî bir din iken bilâhare pek ziyade muharref ve tevhîd akidesine muhalif bir şekle girmiştir. Hakikî Nasraniyet’i tebliğe memur olan İsa Aleyhisselâmdır. Hazreti İsa’ya verilmiş olan kitab-ı ilâhî de İncîl-i şeriftir. Hazreti İsa’dan pek az sonra bu din-i tevhîd aslından çıkarılmış, akla ve hikmete muhalif bir şekle sokulmuş; Hinduların, kadim Mısırlıların dinlerindeki teslis akidesini hâvî muharref bir din haline getirilmiştir. İncil-i şerifin asıl nüshaları ise kaybolmuş, sonradan İncil namıyla muharrirleri meçhul yüzlerce kitap vücuda getirilmiştir.

Hazret-i İsa hakkındaki iki zıt, batıl akide:

İsa Aleyhisselâm hakkında gerek Musevilerin, gerek İsevilerin itikatları birbirlerine muhalif, hepsi de gayr-ı sahih bulunmaktadır. Filhakika, Hazreti İsa’nın tarz-ı hilkatini kabul etmeyen Yahudiler, kudret-i ilahiyeyi inkar ederek, bu yüzden hüsrana düştükleri gibi bu mübarek peygamberin bu tarz-ı hilkatini ‘izam eden Hristiyanlar da bu yüzden daha büyük bir dalâlet içinde kalmışlardır.

Evet, Hristiyanlar, bir muhadderenin meşimesinde perverişyâb olan, bütün beşeri ihtiyaçlar ve şartlar içinde yaşamış bulunan Hazreti İsa’nın uluhiyetine kâil oluyorlar, bu suretle hâdis ve haddi zatında aciz bir insanı ulûhiyet mertebesine yükseltmekten, daha doğrusu zât-ı ulûhiyeti arş-ı azametinden -hâşâ- hazîz-i beşeriyete tenzil etmekten sıkılmıyorlar. Bunlar: “İsa, Allah’ın oğludur. Allah ile hemcinstir. Allah’ın kendisinden ibarettir” diyorlar. “Bir vakit var idi ki Allah’ın oğlu yok idi.” Diyenleri ve “Allah ile oğlunun hemcisim olmadığını” iddia edenleri tekfir ediyorlar, Ruhulkudüs’e de bir ulûhiyet hissesi ayırıyorlar. Bu vecihle bir müselles ulûhiyet teşkil etmiş oluyorlar. Acaba aklını güzelce istimal eden, ulûhiyetin manasını biraz düşünen bir kimse için böyle akıl ve mantığa muhalif, tenâkuzu müstelzim bir dine sâlih olmak ihtimali var mıdır?

Vaktiyle İskenderiye Piskoposu Aryos, Hazreti İsa ile Ruhulkudüs’ün ulûhiyette Allah Teâlâ ile hemrütbe olmadıklarını iddia ettiği içi rüesâ-yı ruhâniye tarafından tekfir olunmuştu. Aradan asırlar geçmiş, Garplıların fikirlerinde büyük bir tebeddülât vücuda gelmiş olduğu halde birçok Hristiyanlar henüz bu batıl zihniyetten kurtulamamışlardır. Hatta vaktiyle bir rahip iken muahharan kiliseye karşı isyan etmiş olan meşhur Ernest Renan, olanca şairane maharetini sarf ederek bir hürmet duygusuyla Hazreti İsa’nın hayatını pek belîğane bir tarzda tasvire çalışmış; şu kadar var ki, bu mübarek peygambere bir ulûhiyet payesi vermemiş, onu kâmil insan olarak göstermişti. Bu hal, Hristiyan muhitinde büyük heyecanlar uyandırmış, bütün Fransa’da mâtem alâmeti olarak kilise çanları çalınmış, Renan’ın aleyhinde söylenmedik söz kalmamıştır. Bu haller de gösteriyor ki cemiyetler arasında maddî terakkilerle manevî, dinî terakkiler daima mütenasip bir surette bulunmuyor.

Hristiyanların şu “ekânîm-i selâse” akidesine biraz dikkat edelim. Bunlar diyorlar ki: “Allah, İsa, Ruhulkudüs’ten ibaret olmak üzere üç Allah vardır. Bunların her biri müstakillen ulûhiyeti hâizdir. Bununla beraber bunlar yine üç Allah değil, bir Allah’tır.” Şimdi biz bu sözlerdeki tenâkuzu şöyle bir tarafa bırakalım. Madem ki Allah ile İsa ve Ruhulkudüs başka başka değil, bir Allah’tan ibaretmiş; ve madem ki İsa salp edilerek terk-i hayat etmiş ve bir müddet ölü bir halde kalmış; demek ki bu müddet içinde kainat Allahsız kalıvermiş. Demek ki bu müddet zarfında bütün mükevvenât, kayyûmiyet sıfatını hâiz, hayy-i lâyemût olan bir zîkudret haliktan mahrum bulunmuş. Demek ki Allah Teâlâ’ya -hâşâ- muvakkaten fenâ ve helâk ârız olmuş. Doğrusu âlem tarihinde birer fetret-i nübüvvet devresi vücuda gelmişse de bir fetret-i ulûhiyet devresi vücuda gelmiş değildir ve gelemez. Böyle bir iddiada bulunmak için insan, iz’andan, imandan büsbütün mahrum olmalıdır.

Biraz da şu sözlere dikkat edelim: “Hazreti Mesîh’in lâhutiyeti mi salb olundu, nâsuhiyeti mi? Yoksa her ikisi de mi?”, “Hazreti İsa biri ilahi, diğeri de insani olmak üzere iki tabiat, iki meşiyeti mi hâizdir? Yoksa bir tabiat ve bir meşiyeti mi hâizdir? Yahut iki tabiat ile bir meşiyete mi sahiptir?”. İşte Hristiyan kiliseleri arasında muhtelif mezheplerin daimî mücadelelerin vücuduna sebebiyet veren birer mesele de bunlar. Ne garip birer muamma! Şimdi bunların içinden çıkabilirlerse çıksınlar!

Bir de Hristiyanların şu garip itikatlarına bir bakınız. Bunlar diyorlar ki: “Hazreti Adem, memnu olan ağaçtan yemekle günahkar olmuş ve bu günah onun bütün evlat ve ahfadına sirayet etmişti. Allah Teâlâ beşeriyeti bu günahtan kurtarmak için bir çare bulmuş ki, o da kendi yegâne oğlunun dünyaya gönderilmesidir. İbnullah olan İsa Mesih işte bunun için dünyaya geldi, onun sayesinde insanlar ataları Adem’den mevrûs günahtan kurtulabildi.” Şimdi bunlara bir kere sormalı: Acaba Allah Teâlâ kendi kullarını doğrudan doğruya affedemez miydi ki -hâşâ- oğlunun dünyaya gelmesine lüzum görülsün? Acaba bir kimsenin günahından dolayı başkalarının mücrim sayılması hiçbir yerde mâdelete muvafık görülmüş müdür? O halde Hazreti Adem’in günahından dolayı evlat ve ahfadının da asırlarca günahkâr sayılması adalet kaidesine münâfî olmaz mı? Ma’haza kendilerinin affolunmaları için yeryüzüne tenezzül etmiş olan -hâşâ- İbnullah’ı insanlar tutup öldürüyorlar, onun kutsiyetine tecavüz ediyorlar, bu cinayet ise Hazreti Adem’e isnat olunan masiyetten elbette bin kat büyüktür. Artık bundan dolayı bütün insanların günahkâr olmaları neden lazım gelmiyor? Bundan dolayı bütün beşeriyetin gazâb-ı ilahiye uğraması neden icap etmiyor da bilakis böyle bir fazîha, beşeriyetin affına bir vesile teşkil ediyor?

Yine bu Hristiyanlar diyorlar ki: “İbnullah olan Mesih, bir zebh-i azîmdir, insanların halâsı için hayatını feda etmişti. Binaenaleyh artık başka bir kurbana hacet kalmamıştır.” Bu da pek garip bir itikat değil mi? Bütün milletlerin itikadınca insanlar Allah rızası için kurban boğazlarlar. Hristiyanlarca ise Allah insanlar için kendisini kurban etmiş oluyor. Taallâhü an zâlike uluvven kebiren. Acaba zât-ı ulûhiyetin azametini düşünen her insanı titretecek olan bu gibi akidelerden dolayı sahipleri vicdanlarında bir teessür duymuyorlar mı?

Ey muhterem okuyucum! Ulûhiyetin kudsî şanına münâfî olan şu yanlış akideleri gösteren bu sahifeler şüphe yok ki seni sıkmış, senin nezih duygularınla müzeyyen olan ruhunu rencide etmiştir. Öyle ise zât-ı ehadiyeti şân-ı ulûhiyetine lâyık bir vecihle tavsif ve tebcil eden şu âyât-ı celileyi oku. Oku da ruhun bihakkın münşerih olsun: Allahu lâ ilahe illâ hüve’l-hayyu’l-kayyûm. Lâ te’huzuhû sinetün ve-lâ nevm. Lehû mâfissemâvâti ve-mâ fi’l-arz. Kul huvallahu ehad. Allahussamed. Lem yelid. Ve-lem yûled. Ve lem yekun lehû küfüven ehad.

Müslümanların Hazreti İsa hakkındaki itikadı:

Kur’an-ı Kerîm İsa Aleyhisselam’ı yüksek bir peygamber, bir hârika-i kudret olmak üzere Müslümanlara tanıtmıştır. Binaenaleyh Hazreti İsa hakkında en doğru, şanına en layık, kabule en ziyade şayan olan itikada malik olan, Müslümanlardır. Evet, Müslümanlar, Hazreti İsa’nın bir hârika-i hilkat olarak dünyaya geldiğini itiraf ederler, onun yüksek bir peygamber olduğuna mutekit bulunurlar. Onu da nezih validesini de şanlarına layık bir vecihle tavsif ve tezkiye ederek hakka tercüman olurlar. Fakat ulûhiyetin ulviyet ve kudsiyetini, şerik ve nazirden münezzeh olduğunu da pek güzel müdrik olup, insanlara ulûhiyet isnadından Allah’a sığınırlar. Vahdaniyeti-i ilâhiye akidesini ihlâl edecek yanlış düşüncelerden kaçınırlar.

Artık şüphe yok ki Müslümanların şu pek kudsi itikatlarına muhalif olan, bir nice garip akideleri ihtiva eden Nasraniyet-i hazıra, her vecihle vazıh, akıl ve hikmete muvafık, vahdaniyet-i ilahiye esasına müstenit olan İslamiyet karşısında ilmen, muhakemeten isbât-ı vücut edemez. Artık muhakkaktır ki Nasraniyet gibi muharref, esrarengiz ahkâmı muhtevi, hakiki münevverlerin havsala-yı idrakine nüfuzdan mahrum olan bir din, İslamiyet gibi parlak, sâfî, makul esasları ihtiva eden hakiki bir dinin muvacehesinde pek sönük kalarak hayal meyal bir halde gözden kaybolmaya namzettir.

Bu, bir hakikattir ki, bunu yalnız biz değil, birçok Garplılar da itirafa mecbur oluyorlar. Ezcümle İtalyalı müellif Kaetani şark Kiliselerine mensup Hristiyanların dini nokta-yı nazardan felaket içinde yaşadıklarını tasvir ettikten sonra diyor ki: “Artık yeni dinin cazibelerine mukavemet eyleyemiyordu. Öyle bir din ki, her bir darbede o miskinâne şek ve tereddütleri süpürüp atıyordu ve sade, vâzıh bulunan ve muhtelefunfîh olmayan akaidiyle beraber fevâid-i maddiye-yi azîme arz eyliyordu. İşte şark böyle İsa’yı bırakıp Arabistan’dan gelen Rasul’ün ağuşuna kendisini attı.” (İntişâr-ı İslam Tarihi)

Evet, bu doğrudur. Şu kadar var ki, Şark Müslümanlığı kabul etmekle Hazreti İsa’yı bilkülliye bırakmış olmuyordu. Belki onu şanına layık bir surette tebcil ediyor, onun ulûhiyetine değil, nübüvvetine kâil oluyor, bütün peygamberlerin müştereken tebliğ etmiş oldukları tevhîd-i ilahî akidesine nail olarak muharref bir dinin müphem, esrarâlût talimatından kurtulmuş bulunuyordu. Binaenaleyh İslamiyeti kabul etmek, herhangi muharref bir dine mensup olanlar için asla güç gelmemektedir. Çünkü bu sayede hem hakiki, umumî bir dine kavuşmuş oluyorlar, hem de eski dinin hakiki, ilâhî esaslarını sahih bir surette öğrenip tasdik etmiş bulunuyorlar. Diğer milletler ise bu tasdikten mahrum bir halde yaşıyorlar. Cenâb-ı Hakk’ın bir ksıım peygamberlerini, kitaplarını inkar edip duruyorlar.

İngilizlerin meşhur müelliflerinden Jon de Venport, “Hazreti Muhammed ve Kur’an-ı Kerîm” ünvanlı eserinde diyor ki: “Putperestliği imha ederek vahdaniyet-i ilâhiyeyi talim etmek, risalet-i ilâhiye ile yapılabilecek bir iş olduğu herkesçe malumdur. Hazreti Muhammed ise Arabistan’da Tevhîd-i Bârî akidesini o kadar sağlam bir surette tesis etmiş ve oradan putperestliği o kadar müessir bir şekilde ilga etmiştir ki bir daha putperestlik herhangi şekilde oradan zuhur etmemiştir. Halbuki akvâm-ı Hristiyaniye arasında putperestlik yeniden zuhur edince diğerlerine faik olan Hristiyanlara, putları kabul etmeyen Hristiyanları dinsiz telakki edecek derecede ileri gitmişlerdi.” Evet, yine bu eserde deniliyor ki: “Bizans İmparatoriçesi Erne, oğlu Kostantin’in gözlerini çıkarttıktan sonra tahtına çıkmış ve 787’de İznik konferansını toplattırarak putlara ve heykellere ibadeti ihya eylemiştir.”

İşte Hâtemu’l-Enbiya Efendimiz, Hristiyanlığı bu halde bulmuş, Hristiyanlara hakiki dini teklif ve telkin buyurmuş, Hazreti İsa’nın hakiki simasını, ulvî nübüvvetini, sahih, ilahi bir itikatla tebarüz ettirmiştir.

Hazırlayan : Abdurrahman Beşikci