Dergi: Sebîlurreşâd
Tarih: 19 Kânunuevvel 1329
Ulûm-i Arabiyyenin ekser-i şu‘abında behre-i küllî sahibi efâdıldan bir zât olup pîr-i efham Aziz Mahmud Hüdayi hazretlerinin kerîmezâdeleri Seyyid Abdülhay Efendi’nin mahdûm-i fazâil-i mevsûmudur. Sinn-i farka duhûlü ile beraber zamanî fudalâsından telakki-i ulûma ibtidâr ile şürekâsı arasında mütemeyyiz bir halde ahz-i icâzeye mazhariyetden sonra ale’l-usûl tedrîs-i ulûma başladı ve az zamanda intişâr eden sayt-ı fazlına binaen halka-i tedrisine pek çok tâlibîn-i ilim toplandı ve i’tâ-i icâzeye muvaffak olarak ilâ ahiri’l-ömür te’lîf-i âsâr ile evkâtgüzar iken “Ma‘denü’l-fazl ve’l-edeb” terkibinin delaleti olan 1149 tarihinde âzim-i dâri’l-karar oldu. Üsküdar’da Babil Deresi kabristanında medfûndur. Tarîkat-i Halvetiyye’ye intisâb eyledi. Ayrıca feyziyâb-ı manevi olmuşlardır. Kitaplarıyla metrûkât-ı ilmiyesi Atik Valide Sultan müderrisi olup Emir Hoca demekle maruf fudalâ-yı urefâdan Abdulkâdir Efendi’ye intikâl eylemiş, bu zâtın vefatıyla da vâlide-i müşâr ileyhâ câmi-i şerîfî dolabında hıfzedilmiştir. Bu kitapların kısm-ı ‘azamı el-yevm câmi-i şerîfin kıble cihetinde Evkâf Nezareti himmetiyle ihyâ edilen kütüphanede mahfûzdur. Âsâr-ı fâzılâtaları otuzu mütecâviz olup görülebilenleri ber vech-i âtîdir:
- Kâdî Beyzâvi’nin Fâtihâ Tefsîrîne Hâşiye (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Dürer Hâşiyesi (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Menâr Şerhi Nazratu’n-Nazzâr (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)[1]
- Celâl Devvânî’nin İspât-ı Vâcip Risâlesi Hâşiyesine Hâşiye (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Kasîde-i Nuniyye Şerhine Hâşiye (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Mîr Ebu’l-Feth’in Âdâb Haşiyesine Hâşiye (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Akâid-i Adudiyye’nin İlm Bahsine Şerh (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- Birgivî Mehmed Efendi’nin Âdâb Risalesine Şerh (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- ‘Isâm’ın Vaziyye Şerhine Hâşiye (Hatt-ı destiyle muharrer nüshası kütüphane-i mezkûrededir)
- İspât-ı Tenâhi’l-Eb’âd ve Butlân-i Teselsüle dair sual ve cevaplı berâhîn-i hams şerhi
- Akâid-i Nesefiye Şerhine Hâşiye
- Cihet-i Vahdet Risâlesi (Matbudur)
- Eczâ-i Kaziyye Risâlesi (Matbudur)
- Vahdet-i Vücûd Risâlesi
- Akâid-i Nesefiye Şerhine Hayâlî Hâşiyesine Hâşiye
- Kâfiye Şerhi Molla Câmi’ye Hâşiye
- Hayâlî Hâşiyesine Talîkât
- İlm-i Hisabdan Behâiyye’ye Şerh
- Mîrzacân’ın İspât-ı Vâcib Risâlesine Hâşiye
- Fenârî Hâşiyesi Kara Halil Efendi’ye Hâşiye
- Nahivden ‘Isâm’a Hâşiye
- Seyyid Şerîf’in Mutavvel Hâşiyesine Hâşiye
- Mefhûmat-ı Kaziyye Risâlesi
Bunlardan başka Allâme Aynî merhumun 24 ciltten ibaret Akdu’l-Cemân ismindeki tarih-i meşhurunun cild-i evvelini de tercüme etmiştir ki hatt-ı destiyle muharrer nüshası el-yevm otuz beş bin kütüb-i mütenevvi‘ayı hâvî olan Yıldız kütüphanesindedir.
Bursalı Mehmed Tâhir
Hazırlayan- Editör: Abdurrahman Beşikci
[1] Söz konusu eser İsam Türkiye Kütüphanelerinde “Nazratü’l-Enzâr” ismiyle kayıtlıdır.
Bir yanıt yazın